Türkmenistanyň Senagatçylar we Telekeçiler Partiýasy

Soňky makalalar

  • Beýik başlangyçlar — bagtyýarlygyň binýady

    Hor...

  • MILLI YKDYSADYÝETIŇ BINÝADY

    Döwlet...

  • TÄZE ÖNÜMÇILIK KÄRHANASY

    Hor...

  • ULAG-LO­GIS­TI­KA UL­GA­MY: DUR­NUK­LY ÖSÜ­ŞIŇ BÄH­BI­DI­NE TA­GAL­LA­LAR

    Ulag ul­ga­my...

  • SEBIT DOSTLUGYNYŇ TÄZE BASGANÇAGY

    20-nji...

  • Dowamy

ULAG-LO­GIS­TI­KA UL­GA­MY: DUR­NUK­LY ÖSÜ­ŞIŇ BÄH­BI­DI­NE TA­GAL­LA­LAR

Ulag ul­ga­my dün­ýä yk­dy­sa­dy­ýe­ti­niň ösü­şi­niň esa­sy şert­le­ri­niň bi­ri­dir. Şo­ňa gö­rä-de, ýa­kyn­da «Awa­za» mil­li sy­ýa­hatçy­lyk zo­la­gyn­da ge­çi­ri­len iri çä­re­le­riň — Mer­ke­zi Azi­ýa ýurt­la­ry­nyň we Azer­baý­jan Res­pub­li­ka­sy­nyň döw­let Baş­tu­tan­la­ry­nyň se­ki­zin­ji kon­sul­ta­tiw du­şu­şy­gyn­da hemde Ga­raş­syz Döw­let­le­riň Ar­ka­la­şy­gy­nyň döw­let Baş­tu­tan­la­ry­nyň Ge­ňe­şi­niň mejli­sin­de Türk­me­nis­tan ta­ra­pyn­dan ulaglo­gis­ti­ka hyz­mat­daş­ly­gy­ny iler­let­mek bi­len bag­la­ny­şyk­ly mö­hüm me­se­le­le­re üns çe­kil­di. Çö­zül­me­gi oý­la­ny­şyk­ly we yla­la­şyk­ly çe­me­leş­me­le­ri ta­lap ed­ýän, köp döw­let­ler üçin mö­hüm äh­mi­ýet­li bo­lan bu ugur bo­ýun­ça gat­na­şyk­la­ryň ös­dü­ril­me­gi Dur­nuk­ly ösüş mak­sat­la­ry­na ýet­mek­de wa­jyp ädim­dir

Dün­ýä yk­dy­sa­dy­ýe­tin­de ýü­ze çyk­ýan hä­zirki za­man me­ýil­le­ri­niň sel­jer­me­si ulag-lo­gis­ti­ka ul­ga­my­nyň ös­dü­ril­me­gi­niň has mö­hüm ähmi­ýe­te eýe bol­ýan­dy­gy­ny aý­dyň gör­kez­ýär. Üs­ta­şyr ulag gat­naw­la­ry­ny amat­ly ýag­da­ýa ge­tir­mek, çig ma­ly we taý­ýar önüm­le­ri da­şama­gyň döw­re­bap üp­jün­çi­lik ul­ga­my­ny gur­mak, esa­san-da, de­ňiz ter­mi­nal­la­ry­na gö­ni çy­kalga­sy bol­ma­dyk döw­let­ler üçin bir­leş­di­ri­ji şer­te öw­rül­ýär. Şu nuk­daý­na­zar­dan, tä­ze üs­ta­şyr ulag mer­kez­le­ri­niň müm­kin­çi­lik­le­ri örän ulu­dyr. Ola­ra ägirt gi­ňiş­lik­ler, adam müm­kin­çi­lik­le­ri çe­kil­ýär, düýp­li ma­ýa go­ýum­lar go­ýul­ýar. Bu iş­le­riň äh­li­si ýurt­lar bi­len se­bit­le­riň ara­syn­da­ky ösüş dep­gi­ni­niň ta­pa­wut­ly bol­maz­ly­gy­ny kepil­len­dir­ýär. Şo­ňa gö­rä-de, türk­men hal­ky­nyň Mil­li Li­de­ri Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň ba­şy­ny baş­lan giň ge­rim­li öz­gert­me­le­ri­niň hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň pa­ra­sat­ly baş­tu­tan­ly­gyn­da üs­tün­lik­li dur­mu­şa ge­çi­ril­me­gi ne­ti­je­sin­de ýurdu­my­zyň ulag-ara­gat­na­şyk dü­züm­le­ri­ni döwre­bap­laş­dyr­mak bo­ýun­ça de­giş­li iş­ler al­nyp ba­ryl­ýar. Dün­ýä yk­dy­sa­dy­ýe­ti­niň ösü­şi­niň esasy şert­le­ri­niň bi­ri­ne öw­rül­ýän ulag ul­ga­my­ny top­lum­la­ýyn ös­dür­me­giň ze­rur­dy­gy­na dü­şünmek bi­len, Türk­me­nis­tan gy­zyk­lan­ma bil­dir­ýän hyz­mat­daş­lar — aý­ry-aý­ry döw­let­ler, ab­raý­ly hal­ka­ra we se­bit gu­ra­ma­la­ry bi­len se­bit hemde yk­lym äh­mi­ýet­li iri tas­la­ma­la­ry öňe sü­rüp, ola­ry bi­le­lik­de ama­la aşy­ryp, döw­re­bap ulag dü­züm­le­ri­ni dö­ret­mä­ge uly äh­mi­ýet ber­ýär. 

Şu ýy­lyň 8-nji okt­ýab­ryn­da ge­çi­ri­len Merke­zi Azi­ýa ýurt­la­ry­nyň we Azer­baý­jan Respub­li­ka­sy­nyň döw­let Baş­tu­tan­la­ry­nyň se­ki­zin­ji kon­sul­ta­tiw du­şu­şy­gyn­da­ky çy­ky­şyn­da döw­let Baş­tu­ta­ny­myz: «Mö­hüm lo­gis­ti­ka we energe­ti­ka ösüş mer­kez­le­ri hök­mün­de Mer­ke­zi Azi­ýa­nyň we Azer­baý­ja­nyň se­bit­dä­ki hem-de dün­ýä­dä­ki or­ny yzy­gi­der­li art­ýar. Bu bol­sa Aziýa­da­ky we Ýew­ro­pa­da­ky hyz­mat­daş­lar bi­len gat­na­şyk­la­ry ös­dür­mek üçin müm­kin­çi­lik­le­ri aç­ýar» di­ýip bel­le­di. Şeý­le hem Ar­ka­dag­ly Gah­ry­man Ser­da­ry­myz ýur­du­myz ta­ra­pyn­dan ile­ri tu­tul­ýan we­zi­pe­le­riň bä­şi­si­ne ün­si çe­kip, şo­la­ryň ha­ta­ryn­da söw­da-yk­dy­sa­dy we ma­ýa go­ýum hyz­mat­daş­ly­gy­na tä­ze iter­gi ber­mek, Mer­ke­zi Azi­ýa­ny we Azer­baý­ja­ny yk­lym­da, Gün­do­gar — Gün­ba­tar we De­mir­ga­zyk — Gü­nor­ta ugur­la­ry bo­ýun­ça ulag-lo­gis­ti­ka, ener­ge­ti­ka we se­na­gat ge­çel­ge­le­ri­niň esa­sy we mö­hüm gаtna­şy­jy­la­ry­na öwür­mek­de tagal­la­la­ry bir­leş­dir­mek we­zi­pe­le­ri­niň bol­ma­gy aý­ra­tyn bel­len­mä­ge my­na­syp­dyr. Mu­nuň özi Türk­me­nis­ta­nyň se­bit we hal­ka­ra gi­ňiş­lik­de iri üs­ta­şyr-ulag mer­ke­zi hök­mün­de öz or­nu­ny yzy­gi­der­li pug­ta­lan­dyr­ýan­dy­gy­ny gör­kez­ýär. 

Be­ýik Ýü­pek ýo­lu­nyň ýü­re­gin­de, has ta­kygy, Gün­do­gar bi­len Gün­ba­ta­ryň, De­mir­ga­zyk bi­len Gü­nor­ta­nyň çat­ry­gyn­da ýer­leş­me­gi ýur­du­my­zy hal­ka­ra ulag gat­naw­la­ry­nyň iň mö­hüm mer­kez­le­ri­niň bi­ri­ne öwür­ýär. Döw­le­ti­miz ta­ra­pyn­dan bu ugur­da dur­mu­şa ge­çi­ril­ýän ulag-lo­gis­ti­ka sy­ýa­sa­ty dün­ýä dere­je­li we kä­mil inf­rast­ruk­tu­ra­nyň ke­ma­la gelme­gi­ne şert dö­ret­di. Hä­zir­ki za­man ýo­ka­ry tiz­lik­li aw­to­mo­bil ýol­la­ry, de­mir ýol­lar, Türkmen­ba­şy Hal­ka­ra de­ňiz por­ty we döw­re­bap ho­wa men­zil­le­ri ýur­du­my­zyň üs­ta­şyr ge­çi­ri­ji­lik uky­by­ny en­çe­me es­se art­dyr­ýar. Döw­le­ti­mi­ziň bu pu­da­ga ber­ýän yzy­gi­der­li gol­da­wy, sal­gyt we güm­rük ýe­ňil­lik­le­ri, şeý­le hem ka­nun­çy­lyk bin­ýa­dy­nyň kä­mil­leş­di­ril­me­gi hal­ka­ra ulag ge­çel­ge­le­ri­niň ne­ti­je­li iş­le­me­gi­ni üp­jün ed­ýär. Şu­nuň bi­len bag­ly­lyk­da, Mer­ke­zi Azi­ýa ýurt­lary­nyň weAzer­baý­jan Res­pub­li­ka­sy­nyň döw­let Baş­tu­tan­la­ry­nyň se­ki­zin­ji kon­sul­ta­tiw du­şu­şygyn­da­ky çy­ky­şyn­da hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň: «Hä­zir­ki wagt­da Gün­do­gar — Gün­ba­tar we De­mir­ga­zyk — Gü­nor­ta ugur­la­ry bo­ýun­ça ulag-lo­gis­ti­ka bag­la­ny­şy­gy­ny dö­ret­mek ba­rada­ky gep­le­şik­le­ri we he­re­ket­le­ri iş­jeň­leş­dir­mek hem-de ola­ra do­ly de­re­je­li maz­mun ber­mek mö­hüm­dir di­ýip ha­sap­la­ýa­ryn. Şun­da Mer­ke­zi Azi­ýa — Ha­zar deň­zi — Gü­nor­ta Kaw­kaz — Ýew­ro­pa ge­çel­ge­si esa­sy orun eýe­le­me­li­dir. Türk­me­nis­ta­nyň, Azer­baý­ja­nyň we Ga­za­gysta­nyň Ha­zar­ýa­ka döw­let­ler hök­mün­de öza­ra hyz­mat­daş­ly­gy bu tas­la­ma­la­ra tu­tuş Mer­ke­zi Azi­ýa se­bi­ti­niň, şeý­le hem beý­le­ki ýurt­la­ryň gat­naş­ma­gy­ny üp­jün edip bi­ler di­ýen dü­şün­jeden ugur al­ýa­rys» di­ýip bel­le­me­gi ýur­du­my­zyň se­bit we hal­ka­ra de­re­je­li gat­na­şyk­lar­da dostluk, hoş­ni­ýet­li­lik, äh­lu­mu­my bäh­bit­le­riň deň­li­gi ýö­rel­ge­le­ri­ne berk eýer­ýän­di­gi­ni tas­syk­la­ýar.      

Şu ýer­de se­bit ulag ara­bag­la­ny­şy­gy­nyň möhüm hal­ka­sy hök­mün­de Ha­zar deň­zi­ne äh­miýet­li or­nuň de­giş­li­di­gi­ni aý­ra­tyn nyg­ta­ma­ly­dy­rys. Ha­zar hä­zir­ki wagt­da kö­pu­gur­ly hyz­mat­daş­lygyň mer­ke­zi hök­mün­de yk­rar edil­ýär. Çün­ki Hazar­ýa­ka se­bi­tin­de dür­li ugur­lar­da öza­ra bäh­bit­li yk­dy­sa­dy hyz­mat­daş­ly­gy ös­dür­mek ba­bat­da ägirt uly müm­kin­çi­lik­ler bar. Şol ugur­lar­da se­bi­tiň döw­let­le­ri­niň ara­syn­da ga­za­ny­lan yla­la­şyk­lar bol­sa Ha­za­ry di­ňe bir hyz­mat­daş­ly­gyň däl, eýsem, dost­lu­gyň deň­zi­ne öwür­di. Şun­dan ugur al­sak,Türk­men­ba­şy Hal­ka­ra de­ňiz por­ty «de­ňiz der­we­ze­si» hök­mün­de Ýew­ro­pa weAzi­ýa ýurtla­ry­nyň ara­syn­da­ky iň amat­ly de­ňiz ýol­la­ry­nyň bi­ri bo­lup hyz­mat ed­ýär. 

Şu ýy­lyň 9-njy okt­ýab­ryn­da ge­çi­ri­len GDA-nyň döw­let Baş­tu­tan­la­ry­nyň Ge­ňeşi­niň mej­li­sin­dä­ki çy­ky­şyn­da hem döw­let Baş­tu­ta­ny­myz ýur­du­my­zyň ulag ul­ga­myn­daky hyz­mat­daş­ly­ga, Ar­ka­la­şy­gyň döw­let­le­ri­niň lo­gis­ti­ka we inf­rast­ruk­tu­ra müm­kin­çi­lik­le­ri­ni do­ly de­re­je­de aç­mak üçin şert­le­ri dö­ret­mä­ge aý­ra­tyn üns ber­ýän­di­gi­ni nyg­ta­dy. Şu­nuň bi­len bag­ly­lyk­da,Türk­me­nis­ta­nyň 2029-njy ýy­ly «Garaş­syz Döw­let­le­riňAr­ka­la­şy­gy­nyň ulag ara­bagla­ny­şy­gy­nyň ýy­ly» di­ýip yg­lan et­mek ba­ra­da­ky baş­lan­gy­jy­na üns çe­kil­di. Bu baş­lan­gyç ýur­dumy­zyň dur­nuk­ly ara­gat­na­şyk ul­ga­my­ny ke­ma­la ge­tir­me­gi mak­sat edin­ýän­di­gi­ni, hyz­mat­daş­lyk et­me­giň tä­ze gör­nü­şi­ni öňe sür­ýän­di­gi­ni su­but ed­ýär. Has ta­ky­gy, döw­let Baş­tu­ta­ny­my­zyň bel­leý­şi ýa­ly, Türk­me­nis­tan ulag we üs­ta­şyr ge­çel­ge­le­ri dö­ret­mek, ola­ryň dur­nuk­ly­ly­gy­ny ýo­kar­lan­dyr­mak hem-de äh­li ýurt­lar, şol san­da GDA-nyň deň­ze çy­kal­ga­sy bol­ma­dyk döw­let­le­ri üçin el­ýe­ter­li­li­gi­ni üp­jün et­mek bo­ýun­ça hal­ka­ra hyz­mat­daş­ly­gy ös­dür­mek­de GDA ýurt­la­ry­nyň ta­gal­la­la­ry­ny bir­leş­dir­mä­ge ýar­dam et­me­gi mak­sat edin­ýär. Mu­nuň özi Türk­me­nis­ta­nyň hal­ka­ra ulag ara­bag­la­ny­şy­gy­nyň esa­sy zyn­jyry hök­mün­dä­ki or­nu­ny has-da pug­ta­lan­dyr­ýar. 

Bir söz bi­len aý­da­nyň­da, ýur­du­my­zyň Be­ýik Ýü­pek ýo­lu­ny gaý­ta­dan di­kelt­mek bo­ýun­ça öňe sür­ýän baş­lan­gyç­la­ry we anyk ädim­le­ri di­ňe bir mil­li yk­dy­sa­dy­ýe­ti­mi­ziň ösü­şi­ne däl, eý­sem, se­bi­tiň ösü­şi­ne hem kuw­wat­ly iter­gi ber­ýär.

Oguljeren KAZAKOWA, Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler partiýasynyň Ahal welaýat komitetiniň başlygy